Uluslararası Ticari Terimler
AÇIK PAZAR
Open market
Alıcılar ya da satıcılar üzerinde herhangi bir sınırlamanın bulanmadığı, daha
çok yabancı satıcıların oligopolcu ya da monopolcu uygulamalarına, ülke
hükümetinin veya diğer otoritelerinin kısıtlama koymaması anlamına gelen
bir piyasadır.
AÇIK PİYASA İŞLEMLERİ
Open market orerations
Ekonominin gereksinimlerine göre devletin, toplam kredi hacmini daraltmak
ya da genişletmek amacıyla ve Merkez Bankası aracılığıyla, tahvil hisse
senedi gibi menkul değerler alımı veya satışı yapması.
AÇIK POZİSYON
Open position
Vadeli piyasa işlemlerinde kurlardaki fiyat değişikliğinden alıcı veya satıcının
zarara uğrayacağı pozisyon açık pozisyondur.
AKP ÜLKELERİ
ACP Countries
AET topluluğuna Lome Anlaşmasıyla bağlı olan Afrika-Karaib ve Pasifik
Ülkelerinin kısaltılmış adıdır.
AKREDİTİF (L/C)
Letter of credit
İthalatçının talimatı ile bir bankanın önceden tespit edilen şartlara uygun
olarak kendi üzerine çekilerek poliçeyi ya da kabul edeceği konusunda
ihracatçıya yaptığı taahhüttür.
ANTREPO
Warehouse
Gümrük vergisine yada yalnız gümrük kontrolüne tabi malların ülkeye
giriş, transit veya aktarma için beklemesine ve bu bekleme anında belli
işlerin yapılmasına izin verilen yerlerdir.
ARBİTRAJ
Arbitrage
Menkul kıymetler, kıymetli madenler, para, kıymetli evrak gibi değerlerin
iki piyasa arasındaki fiyat farklarından yararlanmak amacıyla fiyatların
düşük olduğu yerlerden alınması, fiyatların yüksek olduğu yerlerde
satılmasıdır.
ATR BELGESİ ATR Document
Malların Türkiye’den Avrupa Birliği üyesi bir ülkeye veya Birlik üyesi
bir ülkeden Türkiye’ye ihraç ve ithalinde kullanılan bir belgedir.
AVRUPA EKONOMİK Auropean Economic Community (EEC)
TOPLULUĞU (AET) Avrupa Kömür Çelik Topluluğu 18 Mayıs 1951’de kuran altı ülke (Belçika
Almanya, Fransa, İtalya, Lüksenburg ve Hollanda) 25 Mart 1955 ‘de kısaca
Roma anlaşması olarak anılan Avrupa Ekonomik Topluluğu’nu kurdu. AET
resmen 1958 yılının başında faaliyete geçmiştir. Merkezi Brüksel’dir.
Avrupa topluluğu’nun temel hedefi üye ülkeler arasında hizmet, sermaye ve iş gücünün serbest dolaşımını gerçekleştirmektir.
BEDELSİZ İTHALAT Imports with waiver
Bedeli Türkiye’den döviz olarak ödenmeden yapılan ithalatı gösterir.
Örneğin Almanya’daki işçilerimizin getirdiği otomobil, eş eşyası gümrükten
girerken normal ithalat işlemi görür ve ithalat rakamları arasına girer.
CE İŞARETİ CE Mark
Bir ürünün Avrupa Birliği direktifleri ile belirlenen sağlık, güvenlik,
çevrenin ve tüketicinin korunması gereklerine uygun olduğunu
gösteren bir Birlik işaretidir.
C&F Cost and Freight
MAL BEDELİ VE NAVLUN Satıcı, malın varış limanına kadar olan tüm giderlerini karşılamakla
yükümlü olup, yüklemeden sonraki hasar ve riskler alıcıya aittir.
CIF Cost, İnsurance and Freight
MAL BEDELİ, Satıcı, Malın taşınması sırasında riskleri üstlenmekle birlikte, risklere
SİGORTA VE NAVLUN karşı malı sigorta ettirmek ve bununla ilgili giderlere katlanmak zorundadır.
ÇAPRAZ KURLAR Exchange cross rates
Dövizlerin ayrı ülkelerde karşılıklı değerlerini belirtmek için kullanılan terimdir.
DDP Delivered duty paid
Gümrük resmi ödenmiş olarak teslim.
DDU Delivered duty unpaid
Gümrük resmi ödenmemiş olarak teslim.
DIŞ KREDİLER
Enternal credits
Ülkenin döviz yetersizliği ya da finansman gereksinmesini karşılamak
amacıyla başvurulan ve uluslararası kaynaklardan sağlanan kredi.
DOĞRU KONŞİMENTOSU
Direct bil of lading
Geminin malları aktarma yapmadan yükleme limanından diğer boşaltma
limanına taşınması halinde gerekecek konşimento.
DENİZ KONŞİMENTOSU Marine bil of lading
Gemi acentası veya kaptanı tarafından düzenlenerek “ yükletene verilen, malın
teslim alındığını ve kararlaştırılan şekilde taşınarak gönderilene teslim
edileceğini gösteren, malı temsil eden ve üzerinde tasarruf hakkı sağlayan “
kıymetli evrak niteliğindeki belge.
EUR 1 BELGESİ EUR 1 Document
EUR 1 Belgesi Türkiye’nin EFTA ülkeleri ile olan ticaretinde ve Avrupa
Birliği ile Demir-Çelik ürünlerinde parafe ettiği Serbest Ticaret Anlaşması
kapsamı ürünler ticaretinde kullanılan belge.
EMRE YAZILI Order bill of lading
KONŞİMENTO Üzerinde belli bir kimseye ya da onun emrine ödenmesi için kayıt bulunan
konşimento.
FAS Free alongside ship
Gemi doğrultusunda teslim.
FCA Free Carrier
Taşıyıcıya teslim.
FOB Free On Board
GEMİ BORDRASINDA Satıcı malın gemiye yüklenmesi için gerekli bütün işlemleri yapacak ve
TESLİM doğabilecek risklere katlanacaktır. Alıcı ise gemiyi tutacak ve geminin
gelişini satıcıya zamanında bildirecektir. Mal gemiye yüklendikten sonraki
tüm masraf ve rizikolar alıcıya aittir.
FOB
Airport
HAVA LİMANINDA TESLİM Satıcının sorumluluğu çıkış hava limanında malın havayoluyla taşımacısına
teslim edilmesi ile biter.
FOR Free On Rail
DEMİRYOLU VAGONUNDA TESLİM
Demiryolunda vagona mal yükleninceye kadar tüm sorumluluklar ve maliyetler
satıcıya, bundan sonrakiler alıcıya aittir.
FORWARD Forward
Dövizlerin alım ve satımı işlem tarihlerinden daha ilerdeki belirli bir tarih
itibariyle, ilerde ortaya çıkabilecek kur riskini bugünden bertaraf etmektir. Bir
forward işlemi, ticari mali ve sadece kar elde etmeye yönelik (spekülatif)
amaçlarla yapılabilir.
FOT
Ex factory. Ex warehouse etc..
FABRİKADA VEYA Belirtilen noktada (yerde) kamyon üstünde teslim şeklidir.
DEPODA KAMYON Teslim noktasından sonraki sorumluluklar ve maliyetler alıcıya aittir.
ÜSTÜNDE TESLİM
GAYRİ KABİLİ RÜCU
Irrevocable letter of credit
AKREDİTİF İthalatçının (lehdarın) kararlaştırılan şartları tamamen yerine getirmesi üzerine,
akreditif vadesinde çekilecek poliçelerin akreditifi açan banka tarafından kabul
edileceği veya ödeneceği konusunda kesin bir taahhüdü içeren akreditif.
Tarafların isteği ve onayı olmadan iptal edilemez ve hükümleri değiştirilemez.
GARANTİ AKREDİTİFİ
Stand by letters of credit
Bir bankanın bir borcun ödenmemesi veya bir yükümlülüğün yerine
getirilmemesi durumunda lehdarın talebi üzerine belli miktardaki bir parayı
gayri kabili rücu olarak ödeyeceğini taahhüt eden mektuptur.
GÖZETLEME ŞİRKETİ
Supervising company
Malı ihracatçı ve/veya alıcı adına ihraç veya ithal noktasında ağırlık, miktar,
kalite gibi konularda kontrol edip, rapor veren tarafsız şirketler.
GÜMRÜK RESMİ Customs duty
İthal edilecek mallardan gümrük giriş tarifesi cetvellerine göre alınan vergi.
HAMULE SENEDİ
Bill of carriage
Nakliye veya taşıma senedi de denir. Malı gönderenle nakleden arasında, malın
ne şekilde nakledileceğine, teslim ve tesellümüne mahsus esasları kapsayan
senettir.
HAVA NAVLUNU Air freight
Havayolu ile yük taşıma ücreti.
HAVA TAŞIMA SİGORTASI Air freight insurance
Havayolu ile taşınan malların sağlıklı bir şekilde alıcısına ulaşmasını temin
etmek için uygulanan sigorta.
HAVA TAŞIMA SENEDİ
Airway bill
Havayolu taşımacılığında gerekli olan, gönderenin ismini, adresini, malların
menşeini, nereye gideceğini, paket adedini,ağırlığını, miktarını, navlun ücretini
ve değerini içeren belge.
ISO 9000 BELGESİ ISO 9000 Certificate
ISO 9000 Kalite Güvence Sistem Belgesi, son ürünün kalitesinden çok ürün ve
işletme yönetiminde. Ürün tasarımında kullanılan deney ve muayene
yöntemlerinde, ürün ve hizmetlerin kalitesini kontrol altında tutmak için
gerekli organizasyon yapısında uygulanacak kılavuzları içeren bir “ TOPLAM
KALİTE GÜVENCESİ “ standartıdır.
İHRACAT KREDİSİ Export credit
İhracatçıya sevk ettiği malların belirli bir oranı dahilinde banka üzerinde poliçe
çekme yetkisini veren bir kabul kredisidir.
İTHALAT Import
Bir ülkedeki alıcıların başka ülkelerde üretilmiş malları satın almalarına denilir.
KABİLİ RÜCU AKREDİTİF Revocable letter of credit
Akreditif açan banka tarafından her an iptal edilebilen akreditif.
KABUL KREDİLİ İTHALAT Import with Acceptance credit
İthalatçının, ithal ettiği malın bedelini malın teslim alınması sırasında değil,
belli bir tarihte ödeneceğini satıcıya (ihracatçıya) garanti eden ve ihracatçının
düzenleyerek göndereceği vadeli poliçenin kabulü suretiyle gerçekleştirilen
kredili bir ödeme şeklidir.
KABUL KREDİSİ Acceptance credit
Dış ticaret işlemine konu olan mal bedelinin ithalatçı tarafından malın teslim
alınmasından belirli bir süre sonra (poliçe vadesinde) ödeneceğini satıcıya
temin etmek üzere açılan ve lehdarın ibraz edeceği vadeli bir poliçenin
bankaca kabulü suretiyle gerçekleşecek olan bir tür akreditiftir.
KONŞİMENTO Bill of lading (B/L)
Tren, uçak veya gemi ile yapılan taşımacılıkta kullanılan ve malını taşımak
üzere teslim alındığını ve varış noktasında konşimento sahibine teslim
edileceğini gösteren bir belgedir.
LİBOR London interbank offered rate
Londra para piyasasında yürütülen işlemlerde, birinci sınıf bankaların
kullandığı kredilere uygulanan faiz oranlarını göstermektedir.
MAL KARŞILIĞI ÖDEME Cash on delivery
İhraç edilen malın bedelinin, malın ithalatçı tarafından teslim alınmasından
sonra ödenmesidir.
MAL MANİFESTOSU Manifesto cargo
Kaptanın gemi ile taşıdığı yükün neden ibaret olduğunu gösteren ve varılan
yerin gümrük idaresine yapılan bildiri.
MENŞE ŞEHADETNAMESİ Certificate of origin (c/o)
Bir malın üretildiği veya yapıldığı ülkeyi gösterir ve idari makamlarınca
onaylanan ve alıcı ülkenin konsoloslarınca vize edilen bir belgedir.
MUHABİR BANKA Correspondent bank
Akreditif işlemlerinde, ihracatçı ile ithalatçı arasında bağlantıyı sağlamakla
görevli banka.
NAKLİYAT ACENTASI
Fordwarding agent
Malların taşınması ile uzmanlaşmış kişi, genellikle nakliye komisyoncusudur.
NAKLİYAT SİGORTASI
Freight insurance
Taşımada mallara veya taşıma araçlarına gelecek zararları karşılayacak olan
sigorta.
NAKLİYE VESAİKİ Transport documents
Yükleme veya sevk edilmek üzere teslim alındığını gösteren vesaik.
NAVLUN Freight
Taşıyanın nam ve hesabına ödenecek olan eşya ve yolcunun taşınmasına ilişkin
ücretlerin tamamıdır.
NAVLUN FATURASI Freight invoice
CIF ve CF olarak ihraç edilen mallara ait navlunun satıcı tarafından ödenmesi
gerekir. Navlunun ödendiğini doğrulamak için konşimento üzerine “ navlunu
ödenmiştir.” kaydı konulur. Konşimentoda bu kayıt bulunuyorsa konşimento
ile birlikte nakliyeci tarafından düzenlenen bir navlun faturasının da bankaya
verilmesi gerekir. Bu navlun faturasında, malların yüklenerek teslim alındığı
ve bir navlun borcunun kalmadığı gösterir.
NAVLUN SİGORTASI Freight insurence
Navlun ücretinden doğan alacağın teminat altına alınması için yaptırılan
sigorta.
ORDİNO Order
Yükleme ve boşaltma yapılmadan önce bunun ne şekilde yapılacağını
göstermek üzere vapur acentalarının kaptana veya nakliye acentalarının
kaptana veya nakliye acentalarının nakliyeciye hitaben yazdıkları talimat.
ORİJİNAL FATURA Original invoice
Gümrük işlemlerine, döviz transfer ve taahhütlerine esas olarak alınan ve
ihracatçı tarafından düzenlenerek alıcıya gönderilen fatura. Bu faturalarda
ayrıca satışın şekli ve ödeme koşulları da gösterilir.
ORİJİNAL MANİFESTO
Orijinal manifest
Hareket limanlarında her boşaltma limanı için ayrı ayrı düzenlenen ve
hareket limanındaki gümrük memurları tarafından imza olunmuş şekilde
boşaltmanın yapılacağı liman gümrüklerine ibraz olunan manifestolar.
POLİÇE Bill of exchange, draft (B/E)
Senet metninde poliçe kelimesi veya yabancı dilde karşılığı olan kelimeyi,
belirli bir bedelin ödenmesi hususunda kayıtsız şartsız bir havaleyi, ödeyecek
olan muhatabın ad ve soyadını, keşide tarihi ve yerini, keşidecinin
imzasını taşıyan senet.
PROFORMA FATURA Proforma invoice
Alıcıya satılacak malın cinsi, kalitesi tahmini fiyatı ve bedeli, satış koşulları
hakkında bir bilgi vermek üzere düzenlenen ve daha çok bir teklif niteliği
taşıyan fatura çeşididir.
PREFİNANSMAN Pre-financing
İhracatta, yurt dışından getirilecek dövizlerin yetkili bankalara bozdurulması
suretiyle ön finansman sağlanmasına denir.
RE EKSPORT Re-export
(İthal Edilmiş Malların İhracı) İthal rejimi çerçevesinde ithal edilmiş ve vergileri ödenmiş bulunan yabancı
menşeli yeni veya kullanılmış malların ihracı. Özellikle arz etmeyen ihracat
kapsamında yapılır.
RIHTIMDAN RIHTIMA Pier to Pier
(LCL/LCL) Kargonun hazırlanması ve boşaltılması işlemi taşıyıcı tarafından gerçekleştirilir
Her iki işlemde taşıyıcının tesislerinde yapılır.
ROTATİF AKREDİTİF Revolving letter of credit
Verilen talimatla tespit edilmiş akreditif tutarının tamamının veya bir kısmının
kullanılması veya çekilen poliçenin ödenmesi halinde, talimatta belirtilen
miktarda aynı şartla ve otomatik olarak yenilenen akreditif. Bu tür akreditif genellikle aynı cins malı tek bir
ihracatçıdan kısım kısım ithal edilen ithalatçı tarafından açılır.
SERBEST BÖLGE Free zone
Ulusal gümrük sınırı dışında bırakılmış özel idari statüye bağlı yerlerdir. Vergi
kanunları ile mali yükümlülükler buralarda tamamen veya kısmen
uygulanmayabilir.
SEVK ÖNCESİ FİNANSMAN Pre-shipment finance
İthalatçıdan siparişi alan ihracatçının, ihraç malı üretmek, satın almak ve/veya
göndermek için ihtiyaç duyduğu, işletme sermayesi özelliğinde olan bir
finansman türü.
SEVK SONRASI
Post-shipment finance
FİNANSMAN Malların sevkiyle, ihraç bedellerinin tahsili arasındaki döneme ilişkin bir
ihracat finansmanı türü.
SEVK VESAİKİ Shipping document
Fatura, konişmento, koli listesi, menşe şehadetnamesi ATR Belgesi, sigorta
poliçesi gibi vesaiki kapsayan ve ihracatçının bankası tarafından, şubesine
veya ithalatçının ülkesindeki aracı bankaya gönderilip, söz konusu bankanın
ithalatçı poliçeyi ödediği veya kabul ettiği zaman teslim ettiği vesaik.
SİPARİŞ Order
Bir malın satın alınması amacıyla ısmarlanması.
SWAP İŞLEMLERİ Swap
İçinde spot ve forward işlemlerin yer aldığı, yani bir miktar dövizin aynı anda
hem alınıp hem satıldığı, fakat alım ve satım tarihlerinin farklı olduğu, bir
vadenin başka bir vade ile değişimini içeren döviz işlemidir.
TAKAS Barter
Takas, iki ayrı ülkedeki ithalatçı ve ihracatçı firmalar arasında malın malla
değişimi şeklinde yapılan bir ticaret şekli.
TARİFE NUMARASI Tariff number
Gümrük ithalat genel tarife cetvelinde her mal veya mal grupları için
saptanan numaralardır.
TEYİD EDEN BANKA Conforming bank
Akreditif bedelinin amir banka tarafından ödenmediğinde kendisi tarafından
ödeneceğini lehdara taahhüt eden banka.
TEYİTLİ AKREDİTİF Confirmed letter of credit
Amir banka tarafından, sağlamlaştırma ve doğrulayıcı yönde kendi sorumluluk
ve taahhütlerini de ekleyerek açılan akreditif.
TEYİTSİZ AKREDİTİF Uncorfirmed letter of credit
Bu tür akreditiflerde muhabir banka herhangi bir mali sorumluluk yüklenmez.
Akreditifin açılmış olduğunu ve şartlarını lehdara bildirmekle yetinir.
TİCARİ FATURA Commercial invoice
Alıcı ile satıcı arasında yapılan işlemin bir kaydıdır.
TRANSİT TAŞIMA Transit transport
Çıkış ve varış noktaları bir aktif taraf ülkesinin dışında olan noktalar arasında,
diğer akit taraf üzerinden yapılan yolcu ve/veya eşya taşımaları.
TRANSİT TİCARET Transit trade
Türkiye’ye net döviz sağlanması kaydıyla, kendi kaynaklarımızdan döviz tahsis
edilerek veya döviz tahsis edilmeksizin satın alınan yabancı menşeli malların transit olarak veya doğrudan
doğruya başka bir ülkeye satılmasıdır.
VESAİK Documents
Ticarette kullanılan konşimento, poliçe, konsolosluk faturası, uzman raporu
gibi çeşitli belgelere verilen isim.
VESAİK MUKABİLİ KABUL Documents againts acceptance (DA)
İthalatçının malları alabilmesi için gerekli vesaikin ancak ihracatçı tarafından
keşide edilen poliçelerin kabulü karşılığında teslimi.
VESAİK MUKABİLİ ÖDEME Cash againts documents (CAD)
İhracatçının malını gönderdikten sonra ithalatçının ülkesindeki bir yetkili aracı
bankaya başvurarak söz konusu bankaya sevk evrakını yolladığı ve bu evrakın
ithalat bedelinin ödenmesinden sonra ithalatçıya teslimi konusunda talimat
verdiği ödeme biçimidir.
İkon Gümrük Müşavirlik Hizmetleri Ltd.Şti.